Ìdánwò Chi-Square
Ìdánwò tí ó wọ́pọ̀ fún “ṣé iye 37 wọ̀nyí ni kẹ̀kẹ́ tí kò ní ojúsàájú yóò mú jáde?”

χ² = Σ (ohun tí a rí − ohun tí a ń retí)² / ohun tí a ń retí lórí gbogbo ihò 37. Ẹ fi wé pínpín chi-square lórí ìwọ̀n òmìnira 36 láti rí p-value.
Bí a ṣe ń ṣírò rẹ̀
Iye tí a ń retí ní ihòohun èlòIhòỌ̀kan nínú àwọn yàrá kékeré 37 tí ó ní nọ́ńbà lórí rotor. A tún ń pè é ní: slot, cup.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → kọ̀ọ̀kan jẹ́ n/37. Fún ihò kọ̀ọ̀kan, ẹ fi ìyàtọ̀ láàárín ohun tí a rí àti ohun tí a ń retí lọ́po ara rẹ̀ (square), kí ẹ sì pín in sí ohun tí a ń retí; ẹ ro àwọn ìwọ̀n 37 náà pọ̀. Kẹ̀kẹ́ tí kò ní ojúsàájú ń fúnni ní iye tí ó yí 36 ká ní ìpíndọ́gba (iye ìwọ̀n òmìniraìwádìíÌwọ̀n òmìniraIye àwọn iye aláìgbáralé nínú ìṣirò kan. Fún ìdánwò chi-square lórí ihò 37, ó jẹ́ 36, nítorí pé àwọn iye náà gbọ́dọ̀ ṣe àròpọ̀ sí àpapọ̀.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ →), pẹ̀lú ìyapa ìdíwọ̀nìṣiròÌyapa ìdíwọ̀nGbòǹgbò ìlọ́po-ara ti ìfọ́nká èsì; ìjìnnà tí ó wọ́pọ̀ láàárín èsì kan àti iye tí a ń retí.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → tí ó tó nǹkan bí 8.5. Ohun tí ó bá ju 51.0 lọ jẹ́ pàtàkì ní ìpele 5%; ohun tí ó bá ju 58.6 lọ, ní 1%. Olùtúpalẹ̀ Ojúsàájú Kẹ̀kẹ́ Rúlẹ́ẹ̀tì ń ṣírò iye náà àti p-valueìwádìíIye p (p-value)Ìṣeéṣe rírí ìyapa tí ó tóbi tó èyí tí a rí, tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ, bí kẹ̀kẹ́ náà kò bá ṣe ojúsàájú.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → gangan láti inú iṣẹ́ ìṣirò gamma (regularized incomplete gamma function).
Àpẹẹrẹ tí a ṣiṣẹ́ lé lórí
Ìyípo 1,000. Ihò mẹ́rìndínlógójì ní ìbalẹ̀ láàárín 20 àti 34; ihò 8 ní 41. Iye tí a ń retí jẹ́ 27.03. Ìwọ̀n ihò 8 nìkan jẹ́ (41 − 27.03)²/27.03 = 7.2. Ẹ jẹ́ kí a sọ pé àwọn ìwọ̀n 36 yòókù jẹ́ 38 lápapọ̀ (èyí wọ́pọ̀). χ² = 45.2 lórí df 36, p ≈ 0.14. Kò jẹ́ pàtàkì: kẹ̀kẹ́ tí kò ní ojúsàájú ń ṣe èyí ní ìgbà kan nínú méje. Ihò 8 jẹ́ ohun tí a fura sí, kì í ṣe àwárí, ìdáhùn rẹ̀ sì ni ẹgbẹ̀rún ìyípo mìíràn.
Àwọn àbá tí ìdánwò gbára lé
Àwọn ìyípo tí ó dá dúróìṣiròÀwọn ìyípo aláìgbáraléÌyípo kọ̀ọ̀kan ní ìṣeéṣe kan náà láìka ohun tó ti ṣẹlẹ̀ sẹ́yìn sí. Òun ni ìpìlẹ̀ gbogbo ìṣirò lórí ojú-òpó yìí.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ →, àti iye tí a ń retí tí ó kéré tán 5 ní ihò kọ̀ọ̀kan, èyí tí ó túmọ̀ sí n ≥ 185 kí ìdánwò náà tó lè fẹsẹ̀ múlẹ̀ rárá, àti púpọ̀ jù bẹ́ẹ̀ lọ kí ó tó wúlò. Kíkó ìyípo láti onírúurú kẹ̀kẹ́ pọ̀ ń rú àbá àkọ́kọ́ ní ẹ̀mí rẹ̀ (àdàlù ni ẹ ń dán wò, kì í ṣe kẹ̀kẹ́ kan). Ipa àmì ọwọ́ croupier yóò rú u ní òtítọ́, yóò sì mú kí χ² ga láìsí pé ihò kankan jáde jù nítorí ohun ti ara.
Àmì Ìdánimọ̀ Croupier Rúlẹ́ẹ̀tìÀwọn Ìyípo Rúlẹ́ẹ̀tì Tí Kò Gbára Lé Ara Wọn
Pearson àti Monte Carlo
Karl Pearson tẹ ìdánwò náà jáde ní 1900, ọ̀kan nínú àwọn àpẹẹrẹ àkọ́kọ́ rẹ̀ sì ni ìyípo rúlẹ́ẹ̀tì Monte Carlo 26,306 tí a kọ sílẹ̀, èyí tí ó rí i pé kò dọ́gba rárá débi pé kò lè jẹ́ èèṣì, ó sì kéde pé “Monte Carlo roulette… is not a game of chance” (rúlẹ́ẹ̀tì Monte Carlo… kì í ṣe eré èèṣì). Àwọn òǹkọ̀wé tí ó tẹ̀lé e parí èrò sí pé àwọn akọ̀ròyìn tí wọ́n kọ ìyípo náà sílẹ̀ fún ìwé ìròyìn kan ti hùmọ̀ ọ̀pọ̀ nínú wọn, èyí tí ó jẹ́ ẹ̀kọ́ fúnra rẹ̀ nípa ibi tí dátà ti wá.
Pearson tẹ ìdánwò ìbámu chi-square jáde, pẹ̀lú ìyípo Monte Carlo gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ.
A ṣiyèméjì nípa dátà ìyípo náà; ó dà bí ẹni pé àwọn akọ̀wé ti hùmọ̀ àwọn ọ̀wọ́ kan.
Fisher ṣe àlàyé ìwọ̀n òmìnira ní ìlànà; àṣà 5% sì fìdí múlẹ̀.
Àwọn onímọ̀ ìṣirò àkọsílẹ̀ ń lo ìyípo rúlẹ́ẹ̀tì gẹ́gẹ́ bí dátà ìwé ẹ̀kọ́ fún àwọn ìdánwò ìdọ́gba.
Ìdílé García-Pelayo lo ọ̀nà náà pẹ̀lú dátà gidi tí a kọ sílẹ̀, wọ́n sì jèrè ní Madrid.
Àwọn kasínò ń ṣe ìdánwò kan náà lórí kẹ̀kẹ́ tiwọn gẹ́gẹ́ bí ara ìtọ́jú déédéé.

Ìdánwò gidi kan: àwọn kẹ̀kẹ́ aládàáṣe ní Las Vegas
Àwọn òṣèré sábà máa ń fura pé kẹ̀kẹ́ aládàáṣe ń darí bọ́ọ̀lùohun èlòBọ́ọ̀lùBọ́ọ̀lù kékeré tí a ń jù sí ọ̀nà rẹ̀ ní òdìkejì sí rotor. Bọ́ọ̀lù òde òní jẹ́ ivorine tàbí Teflon, 18–21 mm.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → kúrò níbi tí tẹ́tẹ́ ńlá wà. Ìtúpalẹ̀ kan ní 2017 dán ìfura yìí wò lórí àwọn kẹ̀kẹ́ òdokẹ̀kẹ́ÒdoIhò àwọ̀ ewé kan ṣoṣo tí kò sí tẹ́tẹ́ ọ̀kan-sí-ọ̀kan, ìdì méjìlá tàbí ọ̀wọ̀n kankan tí ó bò; orísun àǹfààní kasínò. A tún ń pè é ní: òdo kan ṣoṣo, 0.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → méjì ti Interblock tí kò ní croupier ní Las Vegas, nípa títa tẹ́tẹ́ lórí apá kan tí ó ní nọ́ńbà márùn-ún tí ó wà ní ẹ̀gbẹ́ ara wọn, irú tẹ́tẹ́ tí ẹni tí ń wọ̀n àkókò kẹ̀kẹ́ máa ń ta. Nínú ìyípo 299, apá náà jèrè ní ìgbà 29 dípò 39.3 tí a ń retí, àìtó tí kẹ̀kẹ́ tí kò ní ojúsàájú ń mú wá ní nǹkan bí 4% àkókò. Chi-square lórí gbogbo ihò 38 jẹ́ 45.29 lórí ìwọ̀n òmìnira 37: p = 16.5%. Àpẹẹrẹ kejì ti ìyípo 1,204 lórí kẹ̀kẹ́ mẹ́ta fúnni ní χ² = 34.79, p = 57%, kò sì sí apá kankan ní ìtóbi èyíkéyìí tí a gbìyànjú tí ó jẹ́ pàtàkì. Àwọn àpẹẹrẹ méjèèjì papọ̀, ìyípo 1,503, fúnni ní χ² = 41.75, p = 27%. Ìdájọ́ náà ni pé kò sí ẹ̀rí ìdarí. Àpẹẹrẹ àkọ́kọ́ nìkan dà bí ohun ìfura; èkejì ló yanjú ọ̀rọ̀ náà.
Kọjá chi-square
Fún ihò kan ṣoṣo tí a fura sí, ìdánwò binomial lágbára jù. Fún apá kan tí a fura sí, ìdánwò z ti ẹ̀ka kẹ̀kẹ́kẹ̀kẹ́Apá kẹ̀kẹ́Ìlà ihò tí ó tẹ̀lé ara wọn lórí kẹ̀kẹ́, ní ìyàtọ̀ sí àkójọ kan lórí pátákó tẹ́tẹ́.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → lórí ojú-ewé Ìtúpalẹ̀ Ẹ̀ka Kẹ̀kẹ́. Chi-square ni ìdánwò gbogbogbò: ó ń sọ fún yín pé nǹkan kan kò tọ̀nà láìsọ ohun tí ó jẹ́. Ẹ lò ó lákọ̀ọ́kọ́, lẹ́yìn náà ẹ wò ó fínnífínní.
Àgbékalẹ̀ ìṣirò
Àwọn ìbéèrè
Àpapọ̀ iye 37 náà gbọ́dọ̀ jẹ́ n, nítorí náà 36 nìkan ló lómìnira láti yí padà.
Kẹ̀kẹ́ tí ó ní ihò kan ní 1/25 nínú ìyípo 10,000 yóò fúnni ní ìwọ̀n ihò kan ní nǹkan bí 60 nìkan; χ² ní nǹkan bí 100, p sì fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ òdo.
Ní ti ìlànà, bẹ́ẹ̀ ni, pẹ̀lú 5.4 tí a ń retí ní ihò kọ̀ọ̀kan. Kò ní ṣàwárí nǹkan kan àyàfi kẹ̀kẹ́ tí a ti fi lẹ̀ pa ihò kan mọ́.
Àwàdà díẹ̀

Ẹ fi ìyàlẹ́nu kọ̀ọ̀kan lọ́po ara rẹ̀, kí ẹ sì ro wọ́n pọ̀. Ẹ fi wé 51.0.
Àwọn orísun
- Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…”
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Wizard of Odds. “Organic Roulette Experiment.”