Ìjẹ́pàtàkì Nínú Ìṣirò Àkọsílẹ̀
“Pàtàkì” túmọ̀ sí pé kò fi bẹ́ẹ̀ ṣeéṣe lórí kẹ̀kẹ́ tí kò ní ojúsàájú, kì í ṣe “òótọ́”, kì í sì ṣe “ó ń mú èrè wá”.

P-value 0.05 túmọ̀ sí pé kẹ̀kẹ́ tí kò ní ojúsàájú yóò mú àpẹẹrẹ tí ó wọ́ báyìí jáde ní ìgbà kan nínú ogún. Bí ẹ bá wo ogún kẹ̀kẹ́, ọ̀kan yóò yege nípa èèṣì.
Ohun tí p-value jẹ́
ÌṣeéṣeìṣiròÌṣeéṣeBí ó ti ṣeéṣe tó kí èsì kan ṣẹlẹ̀, láti 0 sí 1 tàbí 0% sí 100%. Nọ́ńbà kan: 1/37 = 2.70%.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → láti rí ìyàtọ̀ tí ó kéré tán tóbi tó èyí tí a rí, bí kẹ̀kẹ́ náà kò bá ní ojúsàájú. Ọ̀rọ̀ nípa dátà lábẹ́ àbá kan ni, kì í ṣe nípa kẹ̀kẹ́. P-valueìwádìíIye p (p-value)Ìṣeéṣe rírí ìyapa tí ó tóbi tó èyí tí a rí, tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ, bí kẹ̀kẹ́ náà kò bá ṣe ojúsàájú.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → 0.03 ń sọ pé: kẹ̀kẹ́ tí kò ní ojúsàájú ń ṣe èyí ní 3% àkókò. Kò sọ pé: ìṣeéṣe 97% wà pé kẹ̀kẹ́ náà ní ojúsàájú. Ọ̀rọ̀ kejì yìí yóò nílò láti mọ bí kẹ̀kẹ́ ojúsàájúìwádìíKẹ̀kẹ́ ojúsàájúKẹ̀kẹ́ tí àbùkù ara rẹ̀ ń mú kí àwọn ihò kan ní ìṣeéṣe tó ju 1/37 lọ. Kò wọ́pọ̀, a sì lè ṣàwárí rẹ̀ nípasẹ̀ ẹgbẹẹgbẹ̀rún ìyípo tí a kọ sílẹ̀ nìkan.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → ṣe wọ́pọ̀ tó láti ìbẹ̀rẹ̀, nínú kasínò òde-òní wọ́n sì ṣọ̀wọ́n gan-an, èyí tí ó mú kí ó ṣeéṣe jù lọ pé èsì pàtàkì kan ṣoṣo jẹ́ èèṣì ju àwárí lọ.
Ọ̀pọ̀ ìfiwéra
Ìdánwò kọ̀ọ̀kan tí ẹ ṣe lórí kẹ̀kẹ́ tí kò ní ojúsàájú ní ìṣeéṣe 5% láti yege ní ìpele 5%. Ẹ dán ogún kẹ̀kẹ́ wò, ọ̀kan yóò yege. Ẹ dán kẹ̀kẹ́ kan wò ní ogún àkókò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, ọ̀kan yóò yege. Ẹ dán àpẹẹrẹ kan wò pẹ̀lú ìkójọpọ̀ ihòohun èlòIhòỌ̀kan nínú àwọn yàrá kékeré 37 tí ó ní nọ́ńbà lórí rotor. A tún ń pè é ní: slot, cup.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → 37, ìkójọpọ̀ ẹ̀ka kẹ̀kẹ́kẹ̀kẹ́Apá kẹ̀kẹ́Ìlà ihò tí ó tẹ̀lé ara wọn lórí kẹ̀kẹ́, ní ìyàtọ̀ sí àkójọ kan lórí pátákó tẹ́tẹ́.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → mẹ́fà àti ìkójọpọ̀ àwọ̀ mẹ́ta, nǹkan kan yóò yege. Oògùn rẹ̀ ni láti pinnu ìdánwò kí ẹ tó wo dátà, kí ẹ ṣe é lẹ́ẹ̀kan, kí ẹ sì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ lórí dátà tuntun. Yíyẹ wò tí ó rí kẹ̀kẹ́ “ojúsàájú” ni ó sábà máa ń jẹ́ ohun tí ó mú èsì náà wá.
Ìjẹ́pàtàkì àti ìtóbi
Àpẹẹrẹ tí ó tóbi gan-an lè sọ ojúsàájú kékeré di pàtàkì. Ihò tí ó ń jáde ní 1/36.5 dípò 1/37 jẹ́ àbùkù gidi tí yóò di pàtàkì lẹ́yìn mílíọ̀nù ìyípo díẹ̀, síbẹ̀ yóò tún máa pàdánù owó lórí ìsanwóowóÌsanwóOhun tí tẹ́tẹ́ tó borí ń dá padà, tí a ń sọ gẹ́gẹ́ bí “X sí 1” ní àfikún sí owó tẹ́tẹ́ tí a dá padà.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → 35 sí 1. Ohun tí ó ṣe pàtàkì fún òṣèré ni ìtóbi ipa: ṣé ihò kankan ń jáde ní 1/36 tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ, báwo ni ó sì ṣe pọ̀ tó? Chi-square ń sọ fún yín nípa kẹ̀kẹ́; bí ihò ṣe ń jáde tó nìkan ló ń sọ fún yín nípa tẹ́tẹ́.
Agbára ìdánwò
Àṣìṣe kejì ni àìrí ojúsàájú tí ó wà níbẹ̀. Pẹ̀lú ìyípo 1,000, ihò kan ní 1/30 (ojúsàájú tí ó tóbi gan-an) ni a ń ṣàwárí ní nǹkan bí ìdajì àkókò nìkan ní ìpele 5%. Iye àpẹẹrẹ, kì í ṣe ọgbọ́n àrékérekè, ló ń yanjú èyí. Ojú-ewé Iye Àpẹẹrẹ fún yín ní àwọn nọ́ńbà náà.
Òṣùwọ̀n tí ó wúlò
Kí ìkéde pé kẹ̀kẹ́ kan ní ojúsàájú tó lè yẹ fún àfiyèsí: ìdánwò tí a yàn ṣáájú, p < 0.01 dípò 0.05, àtúndánwò lórí àpẹẹrẹ tí ó dá dúró tí ìtóbi rẹ̀ jọra, àti ìwọ̀n ìjáde tí a ṣírò lórí àwọn ihò tí ó jáde jù tí ó jẹ́ 1/34 tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ lẹ́yìn àtúndánwò. A ti dé òṣùwọ̀n yìí ní ìgbà díẹ̀ péré nínú ìtàn eré náà, kò sì tíì ṣẹlẹ̀ rí, gẹ́gẹ́ bí àkọsílẹ̀ gbogbo ènìyàn ṣe fi hàn, lórí kẹ̀kẹ́ òde-òní tí a ń tọ́jú.
Àwọn ìbéèrè
Àṣà ni láti àwọn ọdún 1920. Kò sí ohun pàtàkì kankan nípa rẹ̀; 0.01 jẹ́ ààlà tí ó bọ́gbọ́n mu jù nígbà tí ẹ bá ń yẹ ọ̀pọ̀ kẹ̀kẹ́ wò.
Ó ṣeéṣe kí ó má máa fúnni ní èsì tí ó dọ́gba. Ó lè jẹ́ ipa croupier, àṣìṣe àkọsílẹ̀ tàbí ìṣòro títẹ dátà sínú kọ̀ǹpútà. Ẹ tún un ṣe.
Rárá. Ó ń sọ fún yín pé pínpín náà kò tọ̀nà. Ìtúpalẹ̀ ẹ̀ka kẹ̀kẹ́ àti ìtóbi ipa ló ń sọ ibi tí ó wà.
Ìgbádùn Pẹ̀lú Ìṣirò
Ẹ kọ́kọ́ gbìyànjú àwọn wọ̀nyí fúnra yín. Ojútùú kọ̀ọ̀kan wà ní pípadé; ẹ ṣí i nígbà tí ẹ bá ṣetán.
Wọ́n ròyìn kẹ̀kẹ́ òdokẹ̀kẹ́ÒdoIhò àwọ̀ ewé kan ṣoṣo tí kò sí tẹ́tẹ́ ọ̀kan-sí-ọ̀kan, ìdì méjìlá tàbí ọ̀wọ̀n kankan tí ó bò; orísun àǹfààní kasínò. A tún ń pè é ní: òdo kan ṣoṣo, 0.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → méjì kan lórí èyí tí ìdì méjìlátẹ́tẹ́Ìdì méjìlá1–12, 13–24 tàbí 25–36, ó ń san 2:1.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → àkọ́kọ́ jáde ní ìgbà 742 nínú ìyípo 3,000. Ìyapa ìdíwọ̀nìṣiròÌyapa ìdíwọ̀nGbòǹgbò ìlọ́po-ara ti ìfọ́nká èsì; ìjìnnà tí ó wọ́pọ̀ láàárín èsì kan àti iye tí a ń retí.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → mélòó ni ìyẹn wà nísàlẹ̀ ìpíndọ́gba, ìgbà mélòó sì ni kẹ̀kẹ́ tí ó tọ́ yóò ṣe bẹ́ẹ̀?
Ẹ fi ojútùú hàn
Ìdáhùn Nǹkan bí ìyapa ìdíwọ̀n 8.1 nísàlẹ̀. Kẹ̀kẹ́ tí ó tọ́ yóò ṣe é ní nǹkan bí ẹ̀ẹ̀kan nínú ìgbìyànjú 3 × 10¹⁵, èyí tí ó túmọ̀ sí pé kò ní ṣẹlẹ̀ rárá. Ìdáhùn tí wọ́n tẹ̀ jáde pẹ̀lú ìbéèrè náà sọ pé 11.75; àwa rí 8.07.
Ìdì méjìlá àkọ́kọ́ ní 12 nínú ihòohun èlòIhòỌ̀kan nínú àwọn yàrá kékeré 37 tí ó ní nọ́ńbà lórí rotor. A tún ń pè é ní: slot, cup.Ẹ ka gbogbo rẹ̀ → 38. Nínú ìyípo 3,000, ìpíndọ́gba rẹ̀ jẹ́ 3,000 × 12/38 = ìbámu 947.4, pẹ̀lú ìfọ́nká √(3,000 × 12/38 × 26/38) = 25.5.
742 jẹ́ 205.4 nísàlẹ̀ ìpíndọ́gba: 205.4/25.5 = ìfọ́nká 8.07.
Kẹ̀kẹ́ tí ó tọ́ ń jábọ́ ní ìfọ́nká mẹ́ta sísàlẹ̀ ní nǹkan bí ẹ̀ẹ̀kan nínú ìgbìyànjú 740; ní ìfọ́nká mẹ́jọ sísàlẹ̀, nǹkan bí ẹ̀ẹ̀kan nínú 3 × 10¹⁵ (ìlà agogo, ẹ̀gbẹ́ kan). Bí a bá ronú pé òǹkàwé náà ṣàkíyèsí èyí tí ó burú jù nínú ìdì méjìlá mẹ́ta, kò yí ohunkóhun tí ó ṣe pàtàkì padà. Èsì bí èyí ń sọ pé kẹ̀kẹ́ náà, tàbí kíkà náà, kò tọ̀nà. Lórí kẹ̀kẹ́ òdo kan, kíkà kan náà yóò jẹ́ ìfọ́nká 9.0 nísàlẹ̀ (ìpíndọ́gba 973.0, ìfọ́nká 25.6).
Àwàdà díẹ̀

Kẹ̀kẹ́ kan nínú ogún tí kò ní ojúsàájú jẹ́ “pàtàkì”. Ohun tí nọ́ńbà náà túmọ̀ sí nìyẹn.
Àwọn orísun
- Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…”
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Wizard of Odds. “Ask the Wizard”, àwọn ìbéèrè nípa rúlẹ́ẹ̀tì.